Një studim i ri ka ngritur alarmin për përhapjen e mundshme të virusit chikungunya në Evropë, duke treguar se sëmundja tropikale tashmë mund të transmetohet nga mushkonjat në shumë më tepër zona sesa mendohej më parë. Shkencëtarët theksojnë se rritja e temperaturave si pasojë e ndryshimeve klimatike po krijon kushte të favorshme për përhapjen e virusit drejt veriut të kontinentit.
Sipas analizës, infeksionet tani mund të ndodhin për më shumë se gjashtë muaj në vit në Spanjë, Portugali, Itali dhe Greqi, ndërsa për dy muaj në vit edhe në Anglinë Juglindore. Me ngrohjen e vazhdueshme globale, ekspertët paralajmërojnë se zgjerimi i sëmundjes drejt veriut është vetëm çështje kohe.
Studimi është i pari që vlerëson në mënyrë të plotë ndikimin e temperaturës në periudhën e inkubacionit të virusit te mushkonja tigër aziatike (Aedes albopictus), e cila është përhapur në Evropë në dekadat e fundit. Rezultatet tregojnë se temperatura minimale për transmetim është 13C-14C, rreth 2.5 gradë Celsius më e ulët se vlerësimet e mëparshme 16C-18C – një ndryshim që studiuesit e quajnë “mjaft tronditës”.
Virusi u identifikua për herë të parë në vitin 1952 në Tanzani dhe ka qenë kryesisht i kufizuar në rajonet tropikale, ku shkakton miliona infeksione çdo vit. Sëmundja shoqërohet me dhimbje të forta dhe të zgjatura të kyçeve, që mund të jenë dobësuese dhe ndonjëherë fatale për fëmijët e vegjël dhe të moshuarit. Deri në 40% e të prekurve mund të vuajnë nga artriti ose dhimbje të forta edhe pas pesë vitesh.
Vitet e fundit janë raportuar raste në më shumë se 10 vende evropiane, ndërsa në vitin 2025 Franca dhe Italia u përballën me shpërthime me qindra raste. Vetëm Franca regjistroi mbi 800 raste brenda një viti, krahasuar me rreth 30 raste gjatë 10 viteve të mëparshme. Virusi u përhap përmes udhëtarëve të infektuar nga territoret tropikale, përfshirë Reunionin.
Sandeep Tegar nga Qendra e Mbretërisë së Bashkuar për Ekologji dhe Hidrologji (UKCEH) tha: “Shkalla e ngrohjes globale në Evropë është afërsisht dyfishi i shkallës së ngrohjes globale në shkallë globale dhe kufiri i ulët i temperaturës për përhapjen e virusit ka shumë rëndësi, kështu që vlerësimet tona të reja janë mjaft tronditëse. Zgjerimi i sëmundjes drejt veriut është vetëm çështje kohe”.
Dr. Steven White, gjithashtu në UKCEH, deklaroi: “Njëzet vjet më parë, nëse do të thoshit se do të kishim chikungunya dhe dengue në Evropë, të gjithë do të thoshin se ishit të çmendur: këto janë sëmundje tropikale. Tani gjithçka ka ndryshuar. Kjo i detyrohet kësaj mushkonje pushtuese dhe ndryshimit të klimës – është vërtet kaq e thjeshtë”.
“Po shohim ndryshime të shpejta dhe ky është shqetësimi. Deri vitin e kaluar, Franca kishte regjistruar rreth 30 raste të chikungunya gjatë 10 viteve të fundit. Vitin e kaluar, ata kishin mbi 800”.
Dr. Diana Rojas Alvarez nga Organizata Botërore e Shëndetësisë tha: “Ky studim është i rëndësishëm sepse tregon se transmetimi [në Evropë] mund të bëhet edhe më i dukshëm me kalimin e kohës.” Ajo shtoi: “Klima ka një ndikim të madh në këtë, por Evropa ka ende mundësinë t’i kontrollojë këto mushkonja që të mos përhapen më tej”.
Ekspertët theksojnë se mushkonja tigër aziatike, e cila pickon gjatë ditës, po lëviz drejt veriut ndërsa temperaturat rriten. Ajo është zbuluar në Mbretërinë e Bashkuar, por ende nuk është vendosur në mënyrë të qëndrueshme. Deri më tani nuk ka pasur transmetim lokal në MB, por midis janarit dhe qershorit 2025 u regjistruan 73 raste tek persona që u infektuan jashtë vendit – gati trefishi i vitit 2024.
Studiuesit paralajmërojnë se dimrat e ftohtë, që deri tani kanë kufizuar përhapjen, po bëhen më pak efektivë si barrierë natyrore. “Intuita jonë është se do të kemi shpërthime shumë më të mëdha sepse nuk e kemi këtë mbrojtje natyrore nga zjarri”, tha White.
Studimi, i publikuar në Journal of Royal Society Interface dhe i bazuar në 49 analiza të mëparshme, ofron të dhëna më të detajuara mbi zonat dhe muajt me rrezik të lartë, duke ndihmuar autoritetet të planifikojnë masa parandaluese.
Ekspertët rekomandojnë eliminimin e ujërave të ndenjura ku shumohen mushkonjat, përdorimin e rrobave me mëngë të gjata me ngjyra të çelëta dhe repelentëve kundër insekteve, si dhe forcimin e sistemeve të mbikëqyrjes shëndetësore. White theksoi: “Është e rëndësishme të ketë veprime të vazhdueshme për të parandaluar vendosjen e mushkonjës tigër në [MB], sepse kjo specie shumë pushtuese është e aftë të transmetojë disa infeksione që mund të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore, duke përfshirë viruset chikungunya, dengue dhe Zika”.
