Bizneset kosovare po zhvendosin gjithnjë e më shumë investimet jashtë vendit, ndërsa statistikat e viteve të fundit tregojnë një rritje të dukshme të kapitalit që po orientohet drejt tregjeve fqinje. Ky zhvillim po shihet me shqetësim nga ekspertët, të cilët paralajmërojnë se trendi mund të përshpejtohet nëse nuk merren masa të menjëhershme.
Sipas Institutit GAP, gjatë vitit të kaluar kosovarët investuan mbi 80 milionë euro në Shqipëri, ndërsa në vitin 2023 kjo shumë arriti mbi 95 milionë euro. Në Mal të Zi, investimet për vitin 2024 kapën vlerën e 18.2 milionë eurove, duke konfirmuar se gjithnjë e më shumë kapital po del jashtë vendit.
Përfaqësues të bizneseve thonë se burokracia, mungesa e digjitalizimit dhe çmimet e larta të energjisë janë faktorët që po i shtyjnë kompanitë të kërkojnë kushte më të favorshme jashtë Kosovës. Lulzim Rafuna nga Oda Ekonomike vlerëson se funksionimi me “sistem klasik” e vështirëson operimin e bizneseve, ndërsa dalja e kompanive të mëdha në tregun e hapur të energjisë i ka bërë ato më pak konkurruese.
Ish-ministri Ismet Mulaj thotë se kompanitë prodhuese po largohen sidomos për shkak të procedurave të ngadalta, problemeve me energji dhe mungesës së marketingut që do të përmirësonte imazhin e produkteve të Kosovës në tregjet e huaja.
Largimi i bizneseve po shkakton humbje të ndjeshme për buxhetin, pasi përveç daljes së kapitalit, Kosova humb të hyrat nga doganat, TVSH-ja, tatimi mbi fitimin dhe kontributet pensionale, të cilat përfundojnë në shtetet ku ato operojnë. Ndërkohë, importi vazhdon të rritet: vitin e kaluar ai arriti mbi 6 miliardë euro, krahasuar me vetëm 900 milionë euro eksporte. Nga janari deri në korrik të këtij viti, importet kanë kaluar 4 miliardë euro, ndërsa eksportet kanë qenë 521 milionë euro.
Rafuna e quan “shumë të dhimbshme” faktin që paratë e gatshme po dalin jashtë vendit, ndërsa ekspertët kërkojnë mbështetje më të madhe për sektorin privat dhe digjitalizim të shërbimeve përmes modelit “one stop shop”, i cili do të ulte korrupsionin dhe do të shpejtonte procedurat.
Ndërkohë, Ministria e Industrisë, Tregtisë dhe Inovacionit nuk ka dhënë përgjigje nëse ka një strategji për të frenuar largimin e bizneseve nga vendi. /Gjurmuesi/
