37 vjet më parë, rreth 1,300 minatorë të Trepçës u ngujuan në minierën e Stantërgut për të protestuar kundër shfuqizimit të autonomisë së Kosovës nga regjimi i Serbisë.
Të premten, më 20 shkurt 2026, presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, vlerësoi sakrificën e tyre si një kusht lirie, duke theksuar se rruga drejt lirisë kalon përmes guximit të atyre që nuk dorëzohen. Ajo shtoi se veprimi i minatorëve dridhi themelet e regjimit serb që promovonte pabarazi dhe diskriminim.
“Sot kujtojmë grevën historike të urisë të minatorëve të Trepçës, të nisur më 20 shkurt 1989 nga rreth 1,350 minatorë, të cilët u ngritën kundër politikave shtypëse të regjimit hegjemonist serb. Të barrikaduar në thellësitë e minierës së Stan Tërgut për tetë ditë radhazi, ata u shndërruan në simbol të guximit dhe dinjitetit. Me rezistencën e tyre, minatorët krijuan solidaritet e unitet popullor në mbarë Kosovën,” tha Osmani.
Në vitin 1989, minatorët e ngujuar në horizontet 850 metra thellë morën mbështetje të gjerë në Kosovë, si dhe nga sindikatat ndërkombëtare dhe ato të disa republikave të ish-Jugosllavisë. Ndërkaq, në Beograd u organizuan protesta kundër grevës.
Pas gjashtë ditësh urie, 180 minatorë përfunduan në spital, ndërsa rreth 50 të fundit u nxorën me forcë nga Stantërg dhe u arrestuan nga njësitë speciale të Policisë së Serbisë.
Një vit më vonë nisi përjashtimi i shqiptarëve nga vendet e punës dhe nga shkollat e universiteteve. Represioni serb gjatë viteve ’90 kulmoi më 1998-1999 me shpërthimin e luftës. Në historinë e Kosovës, greva e minatorëve të Trepçës mbetet një akt unik dhe i paharrueshëm i rezistencës dhe unitetit popullor.
