Mungesa e institucioneve funksionale ka lënë të pazgjidhur prej muajsh çështjen e rregullimit të shitjes dhe përdorimit të cigareve elektronike, një problem që po bëhet gjithnjë e më shqetësues sidomos për fëmijët dhe të rinjtë. Për shkak të ngecjes së plotësim-ndryshimeve në Ligjin Kundër Duhanit, produktet me nikotinë vazhdojnë të jenë lehtësisht të aksesueshme, madje edhe pranë shkollave, ku shiten pa kontroll.
Që nga vitit i kaluar, drafti me ndryshimet e reja, që përfshin edhe rregullimin e Vape-ve, ka mbetur i paadresuar në Ministrinë e Shëndetësisë. Në këtë periudhë, ekspertët e shëndetit dhe organizatat e fushës kanë ngritur vazhdimisht alarmin, duke theksuar se mungesa e ligjit po u hap rrugë abuzimeve dhe qasjes së pakufizuar të fëmijëve në këto produkte — si në shitje fizike, ashtu edhe përmes reklamimit online.
Arben Lila, nga “Qendra për Avokim dhe Zhvillim” dhe pjesë e grupit që hartoi draftligjin, thekson se situata është alarmante. Ai tregon se pranë shumë shkollave cigaret elektronike shiten lirshëm, pa asnjë mbikëqyrje, duke vënë prindërit në një situatë të pasigurt. Sipas tij, ligji duhet miratuar urgjentisht dhe shitja e këtyre produkteve të kufizohet vetëm në dyqane të specializuara, larg qasjes së fëmijëve.
Në ndryshimet e propozuara parashihet edhe ndalimi i reklamimit online të Vape-ve, të cilat aktualisht promovohen gjerësisht në rrjete sociale përmes influencerëve, gjë që ekspertët e shohin si një rrezik serioz për të rinjtë.
Nga Ministria e Shëndetësisë ende nuk ka përgjigje për mënyrën se si planifikohet të rregullohet përdorimi i cigareve elektronike në ligjin e ri.
Ndërkohë, shqetësimi për rrezikun nga produktet me nikotinë është ngritur edhe në nivel ndërkombëtar. Në Konferencën e 11-të të Palëve të Konventës Kuadër të OBSH-së për Kontrollin e Duhanit, drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, u bëri thirrje vendeve që t’i rregullojnë të gjitha produktet me nikotinë po aq rreptë sa duhanin tradicional — madje disa shtete i kanë ndaluar plotësisht. Ai kërkoi edhe zgjerimin e programeve për ndihmë në lënien e duhanit, duke përfshirë terapitë e miratuara dhe këshillimin profesional.
Në Kosovë, pulmologu Skender Baca paralajmëroi për pasojat e rënda që shkakton përdorimi i Vape-ve në organizëm. Ai shpjegoi se temperaturat e larta që çlirohen gjatë thithjes dëmtojnë qelizat e bronkeve, duke rritur rrezikun për kancer.
Rreziku është shumëfish më i madh te fëmijët. Sipas Bacës, organizmat e moshave të reja janë 10 deri në 20 herë më të ndjeshëm ndaj dëmtimeve. Për fëmijët alergjikë, përdorimi i cigareve elektronike e rrit deri në 92% rrezikun e zhvillimit të astmës.
Pavarësisht këtyre paralajmërimeve, cigaret elektronike me ngjyra, aroma dhe shije të ndryshme vazhdojnë të jenë jashtëzakonisht të përhapura te fëmijët, duke krijuar varësi të lartë dhe rrezik të madh shëndetësor. /Gjurmuesi/
