Një studim i ri shkencor po sjell më shumë qartësi në lidhje me periudhën e sundimit të faraonit Nebpehtire Ahmose dhe ngjarjet historike që lidhen me të. Përmes matjeve të detajuara me karbon radioaktiv, dy studiues kanë arritur të përcaktojnë me saktësi kohën kur Ahmose ka udhëhequr Egjiptin, duke riafruar kronologjinë e ngjarjeve biblike të Eksodit dhe shpërthimit të madh vullkanik në Detin Egje.
Studimi është publikuar në “PLOS One” dhe është realizuar nga Hendrik J. Bruins i Universitetit Ben-Gurion në Negev dhe Johannes van der Plicht i Universitetit të Groningenit. Hulumtimi fokusohet në shpërthimin e vullkanit Thera-Santorini, një ngjarje e lashtë që besohet se ka ndikuar kulturat e Mesdheut dhe ka frymëzuar mite si Atlantida dhe rrëfimet biblike të çlirimit të izraelitëve.
Edhe pse vullkani ndodhet larg Egjiptit, gjurmë të materialeve vullkanike janë gjetur si në Egjipt edhe në Izrael. Deri tani, mendohej se shpërthimi ka ndodhur rreth vitit 1500 p.e.s.
Ahmose, themelues i Dinastisë së 18-të dhe i Mbretërisë së Re, njihet si figura që e riktheu stabilitetin në Egjipt pas një periudhe të vështirë historike. “Stela e Stuhisë”, një artefakt nga sundimi i tij, është interpretuar prej kohësh si një referencë për shpërthimin e Thera-Santorinit.
Për të saktësuar lidhjen mes kronologjive, studiuesit analizuan objekte të lidhura me Ahmose nga Muzeu Britanik dhe Muzeu Petrie i Arkeologjisë Egjiptiane dhe Sudaneze, përfshirë fara të karbonizuara nga shpërthimi. Më i rëndësishmi ishte një tullë balte e zbuluar rreth vitit 1900 në tempullin e Ahmose në Abydos. Tulla mban vulën me emrin e fronit “Nebpehtire”, duke e lidhur direkt me faraonin.
Nga tulli u mor një copë kashte e përdorur gjatë ndërtimit, e cila u datua me anë të radiokarbonit. Rezultatet treguan se materiali daton rreth viteve 1517–1502 p.e.s., periudhë që përkon me ndërtimet e bëra pas fushatave të Ahmose kundër dinastisë Hyksos.
Studiuesit analizuan gjithashtu gjashtë figura druri të gjetura në varre, të cilat mbështesin të njëjtën linjë kohore. Një prej tyre përmend një zyrtar të lartë të Tebës, pozicion që mbulon kohën e Ahmose dhe të birit të tij, Amenhotep I. Datimi me karbon tregoi përputhje pothuajse të plotë me rezultatin e tullës.
Sipas analizës, shpërthimi i Thera-Santorinit ka ndodhur 60–90 vjet më herët sesa besohej. Kjo zbulon se “Stela e Stuhisë” ka të bëjë me një ngjarje tjetër klimatike dhe jo me shpërthimin famëkeq të Egjeut. Sipas studimit, Ahmose ka hipur në fron gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 16-të p.e.s., dhe puna e dy studiuesve përfaqëson krahasimin e parë të drejtpërdrejtë midis këtyre dy kronologjive përmes datimit me radiokarbon. /Gjurmuesi/
